Column vaklieden

Waar blijven de vaklieden?

Waar blijven de vaklieden? Al jaren klaagt het bedrijfsleven over de beperkte vaardigheden van instromend personeel. De toenmalige voorzitter van een grote brancheorganisatie vatte het twee decennia geleden ooit kernachtig samen: “ze kunnen wel een overhemd strijken, maar nog geen spijker in de muur slaan”.

Nu zal dat laatste waarschijnlijk ook toen nogal zwaar zijn aangezet, maar de kern van de boodschap blijft daardoor wel hangen: er is te weinig aansluiting tussen hetgeen wat in het beroepsonderwijs wordt aangeleerd en hetgeen het bedrijfsleven nodig heeft. Een recent verschenen rapport over het beroepsonderwijs heeft niet voor niets de schrijnende titel; Over ‘hamers’ en ‘vasthouden’. Is er dan helemaal niets veranderd?

Vele jaren en evenzovele toetsing- en adviescommissies en bijbehorende rapporten en aanbevelingen later, kunnen we dan ook stellen dat die kloof nog altijd niet is gedicht. Onderwijsdeskundigen hebben zich over deze kwestie gebogen, adviescommissies zijn gevormd en ontbonden en overlegstructuren tussen opleidingsinstituten en vertegenwoordigers van de betreffende bedrijven hebben urenlange vergaderingen belegd. En al die inspanningen hebben weliswaar vruchten afgeworpen, maar ze hebben tegelijkertijd niet tot het zo fel begeerde resultaat geleid. Komt de verantwoordelijkheid en daarmee ook de financiële druk meer en meer op het bedrijfsleven te liggen?

Hoe kan dat?

Zijn opleidingsinstituten simpelweg niet in staat mensen op te leiden voor de dagelijkse praktijk? Of stelt het bedrijfsleven onmogelijke eisen? Of speelt er meer dan het blijkbaar geconstateerde gebrek aan kwaliteit. Feit is wel dat bijvoorbeeld brancheorganisatie Uneto-VNI al tijdenlang de alarmbel luidt over het te voorziene tekort aan adequate technici in de installatiebranche. Voorzitter Doekle Terpstra heeft in dat kader al een dwingende oproep aan de betrokken sectoren onderwijs, overheid en bedrijfsleven gedaan om te voorkomen dat er in de komende jaren een fnuikend tekort aan specialisten ontstaat. Volgens hem gaat het op HBO-niveau beter dan vroeger, op MBO-niveau wat minder en baart de situatie van het VMBO zorgen. “We hebben goed opgeleid, jong personeel nodig om de uitdagingen van onze sector te borgen”, aldus Terpstra. Hoe gaan we dit nijpende probleem op korte termijn aanpakken?

Wie googelt op beroepsonderwijs en bedrijfsleven, krijgt een duizelingwekkende reeks van stichtingen, overlegorganen en overheidsbemoeienissen in beeld. Met zo’n wirwar aan adviezen, aanbevelingen en reguleringen kan het ook bijna niet goed gaan, ben je dan geneigd te denken. Is het beroepsonderwijs kapotgepolderd?

De oplossing

Toch zal de oplossing voor het geschilderde probleem uit een diepgravende samenwerking tussen opleiders, overheid en bedrijfsleven moeten voortkomen. Maar misschien dat we daartoe de regie moeten teruggeven aan betrokken partijen op regionaal of zelfs lokaal niveau. Landelijke – of nog erger: Europese – regeldwang heeft bewezen onvoldoende vrucht afgeworpen. Natuurlijk, er dient een nationaal raamwerk te zijn waaraan het beroepsonderwijs dient te voldoen. Daarbinnen zouden echter kleinschaliger initiatieven de ruimte moeten krijgen om zich te kunnen bewijzen.

Het beroepsonderwijs wordt op die manier weer gedeeltelijk teruggegeven aan de relevante branches, aan praktijkmensen die weten waar de uitdagingen van morgen en overmorgen liggen. En die in onderling overleg kunnen bepalen aan welke maatstaven de diverse schakeringen van het onderwijs moeten voldoen en welke participerende rollen de bedrijven zelf moeten gaan vervullen.

Kortom, een beetje zoals het ooit was?

 

Onderwijs & Educatie zijn van het grootste belang voor ondernemers. Zij vormen het fundament voor de continuïteit van een bedrijf of branche. Vandaar dat we zeer benieuwd zijn naar uw ervaringen op dit vlak. Reacties zijn dan ook van harte welkom. Vanzelfsprekend zullen wij frequent aandacht besteden aan dit onderwerp en uw inbreng vormt een waardevolle aanvulling bij het opbouwen van dit dossier. Wij organiseren regelmatig een Rondetafelgesprek over de aansluiting tussen (beroeps)onderwijs en bedrijfspraktijk. Uiteraard zal de redactie van O3Werkt u daarvan op de hoogte houden, dus wordt vervolgd.

Dick Zoet